Moeite met plassen als man: slappe straal, nadruppelen en urineverlies

Hoe werkt plassen bij een man?

De blaas is een gespierde zak die zich langzaam vult met urine uit de nieren. Is hij voor een flink deel vol, dan krijg je aandrang. Bij het plassen trekt de blaasspier samen, terwijl de sluitspier en de bekkenbodemspieren ontspannen. De urine stroomt dan via de plasbuis naar buiten.

Bij mannen loopt de plasbuis vlak onder de blaas dwars door de prostaat en daarna door de bekkenbodem en de penis. Die lange, gebogen route verklaart waarom mannen eerder last krijgen van een zwakke straal als de prostaat groeit, en waarom er na het plassen nog wat urine in de plasbuis kan achterblijven. Meer over de klier zelf lees je in Wat is de prostaat?.

Welke plasproblemen hebben mannen?

• Moeilijk op gang komen – het duurt even voor de straal begint.
• Een slappe of zwakke straal – de straal is dun en heeft weinig kracht.
• Een onderbroken straal – de straal stopt en begint weer, soms moet je persen.
• Niet helemaal leeg plassen – je hebt het gevoel dat er nog urine in je blaas zit.
• Nadruppelen – na het plassen komen er nog druppels uit.
• Urineverlies – je verliest plas zonder dat je het wilt.

Vaak gaan deze klachten samen met vaker moeten plassen of plotselinge aandrang. Is dat bij jou het grootste probleem, lees dan Vaak plassen.

Waarom heb ik een slappe straal?

Een slappe straal ontstaat als de urine onderweg weerstand ondervindt, of als de blaasspier minder kracht heeft. Bij mannen boven de 50 is de meest voorkomende oorzaak een vergrote prostaat die de plasbuis vernauwt. Ook een te gespannen bekkenbodem kan de straal afremmen. Minder vaak zit er een vernauwing in de plasbuis zelf, bijvoorbeeld na een ontsteking of een eerdere ingreep.

Een iets minder krachtige straal hoort ook gewoon bij het ouder worden. Het wordt pas een reden om naar de huisarts te gaan als je er last van hebt, als je moet persen of als je het gevoel hebt dat je blaas niet leeg raakt. Meer over de prostaat als oorzaak lees je in Vergrote prostaat.

Wat zijn de oorzaken van moeite met plassen?

Thuisarts noemt een reeks oorzaken, die vaak samen voorkomen:

Denk je dat een medicijn je klachten veroorzaakt? Stop er niet zelf mee, maar bespreek het met je huisarts of apotheker. Gebruik je medicijnen voor je prostaat, overleg dan ook met hen voordat je een supplement gaat gebruiken.

Waardoor komt nadruppelen?

Na het plassen blijft er altijd een beetje urine achter in het laatste stuk van de plasbuis, onder de prostaat. Bij jonge mannen persen de bekkenbodemspieren dat er vanzelf uit. Worden die spieren slapper, of is de prostaat groter, dan druppelt die rest er pas later uit – vaak als je je broek al hebt dichtgedaan.

• Neem de tijd om uit te plassen en pers niet.
• Duw na het plassen de plasbuis leeg: leg een vinger op de onderkant van je penis, net boven de balzak, en strijk zachtjes naar de top van je penis. Doe dit een paar keer.
• Bekkenbodemoefeningen maken de spieren sterker, zodat nadruppelen vaak minder wordt.

Waarom verlies ik urine als man?

Urineverlies (incontinentie) komt bij mannen minder vaak voor dan bij vrouwen, maar het is geen zeldzaamheid. Er zijn een paar vormen:

• Aandrangincontinentie: je krijgt plotseling heel sterke aandrang en haalt de wc niet op tijd. Dat hoort vaak bij een overactieve blaas, soms in combinatie met een vergrote prostaat.
• Overloopincontinentie: de blaas raakt niet leeg, loopt vol en lekt in kleine beetjes. Dat kan gebeuren als een vergrote prostaat de plasbuis sterk afknijpt. Dan is een arts nodig.
• Urineverlies na een operatie: na een prostaatoperatie, vooral na het verwijderen van de prostaat bij prostaatkanker, verliezen veel mannen een tijd urine bij hoesten, tillen of opstaan. Dat wordt bij de meeste mannen in de loop van de tijd minder, vaak met hulp van een bekkenfysiotherapeut.
• Nadruppelen: een kleine hoeveelheid urine direct na het plassen (zie hierboven).

Wat helpt tegen urineverlies bij mannen?

Wat helpt hangt af van de oorzaak. Bij nadruppelen en lichte lekkage helpen bekkenbodemoefeningen vaak al. Bij aandrang kun je met blaastraining leren de plas langer op te houden: houd een dag een plasdagboek bij, bereken de gemiddelde tijd tussen twee plasmomenten en wacht elke twee tot drie dagen 5 minuten langer.

Daarnaast helpt het om koffie en alcohol te minderen, verstopping te voorkomen en een gezond gewicht na te streven. Helpt dat na zes weken niet genoeg, dan kan de huisarts je verwijzen naar een bekkenfysiotherapeut of medicijnen voorstellen. Overloopincontinentie – druppelsgewijs lekken bij een volle blaas – laat je altijd onderzoeken.

Hoe doe je bekkenbodemoefeningen als man?

Ga zitten met je voeten op de grond en je rug tegen de leuning, of lig met gestrekte benen. Ontspan en adem een paar keer rustig in en uit. Thuisarts beschrijft dan deze stappen:

• Week 1 tot 3 – leren voelen. Span drie spiergroepen een voor een aan: rond de anus (alsof je een wind ophoudt), tussen anus en balzak (alsof je je balzak iets optilt) en rond de plasbuis (alsof je je plas onderbreekt). Houd elke spier 3 tellen vast en ontspan 10 tellen. Drie keer per dag.
• Daarna – sterker maken. Span alle spieren 5 keer kort en krachtig aan en ontspan 10 tellen. Span ze daarna 3 keer rustig aan en houd 5 tellen vast, steeds met 10 tellen rust ertussen. Drie keer per dag.
• Houd je buikspieren ontspannen en blijf gewoon doorademen.

Oefen minstens zes weken. Merk je dan geen verschil, of weet je niet zeker of je het goed doet, vraag dan je huisarts om een verwijzing naar een bekkenfysiotherapeut.

Wanneer is niet kunnen plassen een spoedgeval?

Maak een gewone afspraak als je bloed in je plas ziet, als er pus of ander vocht uit je penis komt, als je het gevoel hebt dat je blaas niet leeg raakt en tegelijk vaak kleine beetjes plast en je plas moeilijk kunt ophouden, of als de klachten je dagelijks leven verstoren.