Vaak plassen als man: wat is normaal en wat zijn de oorzaken?

Hoe vaak plassen is normaal?

Volgens Thuisarts plassen de meeste mensen ongeveer eens per 3 tot 4 uur, dat is zo’n 6 tot 8 keer per etmaal. Jongere volwassenen hoeven er ’s nachts meestal niet of hooguit één keer uit. Met het ouder worden neemt dat toe: mannen van 70 jaar en ouder plassen gemiddeld 7 keer per etmaal, waarvan vaak 2 keer ’s nachts.

Hoe vaak je moet, hangt sterk af van hoeveel je drinkt. Wie anderhalve tot twee liter per dag drinkt – het advies voor de meeste volwassenen – plast vanzelf vaker dan wie weinig drinkt. Het aantal keer zegt dus pas iets in combinatie met wat erin gaat.

Waarom moet ik als man zo vaak plassen?

Vaak plassen is een klacht, geen ziekte. De meest voorkomende oorzaken bij mannen:

• Veel drinken, vooral grote hoeveelheden in korte tijd.
• Koffie, thee, cola, energiedrankjes en alcohol. Cafeïne en alcohol laten de blaas sneller vollopen en prikkelen de blaas.
• Een overactieve blaas: de blaasspier trekt samen voordat de blaas vol is, waardoor je vaak en plotseling moet.
• Een vergrote prostaat: de blaas loopt niet goed leeg en is daardoor sneller weer vol – zie Vergrote prostaat.
• Een blaasontsteking of prostaatontsteking, vaak met pijn of een branderig gevoel bij het plassen.
• Diabetes: een hoge bloedsuiker trekt vocht mee naar de urine, waardoor je veel plast en veel dorst hebt.
• Medicijnen, zoals plaspillen (diuretica) en SGLT-2-remmers bij diabetes.
• Verstopping, omdat een volle endeldarm op de blaas drukt.
• Overgewicht en weinig beweging.

Waarom moet je ’s nachts vaak plassen?

Nachtelijk plassen (artsen zeggen nycturie) komt bij oudere mannen heel vaak voor. Er zijn grofweg drie oorzaken, die ook samen kunnen gaan:

• Je maakt ’s nachts meer urine. Op jonge leeftijd maakt het lichaam ’s nachts een hormoon aan dat de urineproductie remt. Met het ouder worden neemt dat af. Ook vocht dat overdag in de benen is gezakt, komt ’s nachts terug in de bloedbaan en wordt uitgeplast.
• Je blaas houdt minder vast, bijvoorbeeld door een vergrote prostaat of een overactieve blaas.
• Je slaapt slechter. Wie wakker ligt, gaat sneller ‘voor de zekerheid’ naar de wc. Slaapapneu kan ook nachtelijk plassen geven.

Laat ’s avonds koffie en alcohol staan, drink in de twee uur voor het slapengaan niets meer en plas goed uit voor je naar bed gaat. Gebruik je plaspillen, neem die dan volgens Thuisarts niet na drie uur ’s middags in – maar verander nooit zelf het tijdstip zonder overleg met je huisarts of apotheker. Moet je ’s nachts vaak plassen en ben je ook kortademig of heb je dikke enkels, ga dan naar de huisarts.

Is vaak plassen een teken van een vergrote prostaat?

Het kan, zeker als je ouder bent dan 50 en ook last hebt van een zwakkere straal, moeilijk op gang komen of nadruppelen. Maar vaak plassen alleen is geen bewijs: dezelfde klacht komt ook door een overactieve blaas, veel drinken of een ontsteking. Een vergrote prostaat is bovendien geen kanker. Meer over de prostaat lees je in Wat is de prostaat?.

Hoe houd je een plasdagboek bij?

Een plasdagboek (of plaslijst) laat zwart op wit zien hoe vaak en hoeveel je plast. De huisarts vraagt er vaak om. Zo werkt het:

• Houd het een tot drie dagen en nachten bij, liefst op dagen dat je vooral thuis bent.
• Noteer hoe laat je opstaat en naar bed gaat.
• Plas elke keer in een maatbeker en schrijf de tijd en de hoeveelheid in milliliters op.
• Schrijf ook op wat en hoeveel je drinkt, en wanneer je aandrang had of urine verloor.

Met die informatie ziet de huisarts of je veel urine maakt (bijvoorbeeld door veel drinken of ’s nachts), of juist vaak kleine beetjes plast, wat eerder op de blaas of de prostaat wijst.

Wat kun je zelf doen tegen vaak plassen?

• Drink genoeg, maar niet te veel: zo’n anderhalve liter per dag, verdeeld over de dag. Minder drinken helpt alleen als je echt veel dronk.
• Stop twee weken met koffie en alcohol om te zien of het verschil maakt. Helpt het, dan kun je blijvend minderen.
• Train je blaas: bereken de gemiddelde tijd tussen twee plasmomenten en wacht elke paar dagen 5 minuten langer, met als doel ongeveer elke 3 tot 4 uur.
• Ga niet ‘voor de zekerheid’ naar de wc als je eigenlijk niet hoeft.
• Doe bekkenbodemoefeningen om de plas beter te kunnen ophouden – zie Moeite met plassen.
• Eet vezelrijk en beweeg, zodat je niet verstopt raakt.

Geef het minstens zes weken. Worden de klachten niet minder, bespreek dan met je huisarts of medicijnen of een verwijzing naar een bekkenfysiotherapeut zinvol zijn. Gebruik je al medicijnen voor je prostaat of blaas, overleg dan met je huisarts of apotheker voordat je daarnaast een supplement gaat gebruiken.

Wanneer moet je met vaak plassen naar de huisarts?

• Je ziet bloed in je plas.
• Je moet vaak plassen en het doet pijn of brandt.
• Je hebt veel dorst, plast grote hoeveelheden en valt af zonder dat je het probeert – dat kan op diabetes wijzen.
• Je hebt het gevoel dat je blaas niet leeg raakt, plast steeds kleine beetjes en kunt je plas moeilijk ophouden.
• Je moet ’s nachts vaak plassen en bent ook kortademig.
• De klachten verstoren je slaap of je dagelijks leven.