Overgangsklachten: alle symptomen op een rij

Welke overgangsklachten zijn er?

De overgang verloopt bij iedere vrouw anders. Sommige vrouwen merken weinig meer dan een onregelmatige menstruatie, anderen hebben jarenlang veel last. De klachten komen vooral door het dalende en schommelende oestrogeen. Hieronder staan ze per groep.

Hoe verandert je menstruatie in de overgang?

Vaak is dit het eerste wat je merkt. Er komt meer of minder tijd tussen je menstruaties, je slaat er een over of je bent langer of korter ongesteld. Sommige vrouwen verliezen juist veel meer bloed, soms met stolsels. Ook buikpijn, rugpijn of hoofdpijn rond je menstruatie kan veranderen.

Veel bloedverlies kan leiden tot bloedarmoede, waardoor je moe en duizelig wordt. Bespreek heftig bloedverlies met je huisarts: meestal komt het door de overgang, maar soms door bijvoorbeeld een vleesboom.

Wat zijn opvliegers en nachtzweten?

Opvliegers zijn plotselinge warmteaanvallen. Je gezicht, hals en borst worden rood, je gaat zweten en je hart kan sneller kloppen. Een opvlieger duurt meestal drie tot vijf minuten. ’s Nachts heet het nachtzweten. Acht op de tien vrouwen in de overgang hebben er last van, meestal drie tot zeven jaar. Wat er in je lichaam gebeurt en wat helpt, lees je in Opvliegers: oorzaak, duur en wat helpt.

Waarom slaap je slechter in de overgang?

Vaak doordat nachtzweten je wakker maakt. Na een paar onrustige nachten voel je je moe, somber of snel geïrriteerd. Daarnaast verandert je slaap met de leeftijd: je wordt ’s nachts vaker wakker. Een koele slaapkamer, katoenen of wollen beddengoed, weinig alcohol en vaste bedtijden kunnen helpen.

Kun je door de overgang somber of vergeetachtig worden?

Veel vrouwen noemen stemmingswisselingen, prikkelbaarheid, angst en “hersenmist”: dingen vergeten en moeite met concentreren. Volgens Thuisarts is niet duidelijk of deze klachten rechtstreeks door de overgang komen. Ze kunnen ook komen door slecht slapen, ouder worden of wat er in deze levensfase verder speelt, zoals werk, kinderen die het huis uit gaan of zorg voor ouders.

Heb je eerder een depressie gehad, dan is de kans groter dat je in de overgang opnieuw een depressie krijgt. Voel je je langer dan twee weken somber, of heb je gedachten aan de dood, neem dan contact op met je huisarts.

Welke lichamelijke klachten kun je nog meer krijgen?

• Gewrichten en spieren: stijfheid en pijn, vooral ’s ochtends. Ook hier is niet zeker of het door de overgang of door ouder worden komt.
• Huid en haar: je huid wordt dunner en droger, en sommige vrouwen verliezen meer haar.
• Vagina: ongeveer drie op de tien vrouwen krijgen last van een droge, jeukende vagina. Het duurt langer voordat je vochtig wordt, waardoor vrijen pijn kan doen.
• Blaas: vaker een blaasontsteking, vaker moeten plassen of ongewild urine verliezen.
• Gewicht: veel vrouwen worden zwaarder, en het vet verplaatst zich meer naar de buik. Dat komt door minder oestrogeen, maar ook doordat je met de leeftijd spiermassa verliest en minder energie verbruikt.
• Overig: pijnlijke borsten, meer migraineaanvallen en hartkloppingen.

Op de lange termijn worden je botten zwakker en neemt de kans op hart- en vaatziekten iets toe. Dat merk je meestal niet, maar het is wel een reden om te blijven bewegen en niet te roken.

Hoe lang duren overgangsklachten?

Bij de meeste vrouwen duren de klachten een aantal jaren. Opvliegers houden meestal drie tot zeven jaar aan. Volgens Thuisarts worden de klachten meestal minder zo’n vijf jaar na de laatste menstruatie. Klachten van de vagina en blaas kunnen blijven of juist later toenemen; daarvoor zijn goede behandelingen. Klachten komen en gaan ook: je kunt maanden weinig merken en dan weer een periode met veel last hebben.

Wanneer zijn overgangsklachten het ergst?

Bij veel vrouwen in de laatste jaren voor en het eerste jaar na de laatste menstruatie, als het oestrogeen het sterkst schommelt en daalt. In de vroege perimenopauze staan vaak cyclusklachten en slecht slapen voorop; opvliegers worden meestal heftiger rond de menopauze zelf. Wat je in de jaren daarvoor kunt merken, lees je in Perimenopauze: eerste signalen, leeftijd en duur.

Wat helpt tegen overgangsklachten?

Veel vrouwen hebben baat bij een gezonde leefstijl: elke dag bewegen, gezond eten, weinig alcohol, niet roken en genoeg slapen. Dat neemt opvliegers niet weg, maar je voelt je er vaak beter door. Praten over je klachten helpt ook.

Heb je veel last, bespreek dan met je huisarts of gynaecoloog welke behandeling bij je past. Hormoontherapie helpt het best tegen opvliegers. Bij een droge vagina zijn er gels zonder hormonen en middelen met een lage dosis hormonen voor in de vagina. Er zijn ook medicijnen zonder hormonen en begeleiding met gedragstherapie. Middelen met kruiden, zilverkaars of fyto-oestrogenen raden artsen af: ze helpen niet tegen opvliegers, en zilverkaars kan schadelijk zijn voor de lever. Meer over behandelingen staat in De overgang: fases, leeftijd en wat er in je lichaam gebeurt.

Wanneer moet je met overgangsklachten naar de huisarts?

• Je bent heftig ongesteld of verliest bloed tussen je menstruaties door.
• Er komt bloed uit je vagina terwijl je al langer dan een jaar niet meer ongesteld bent. Laat dit altijd nakijken.
• Je hebt overgangsklachten en bent jonger dan 40 jaar.
• Je hebt veel last van opvliegers of andere klachten.
• Je voelt je langdurig somber of angstig, of je hebt gedachten aan de dood.