Perimenopauze: eerste signalen, leeftijd en duur

Wat is de perimenopauze?

De perimenopauze is het deel van de overgang waarin je menstruatie verandert, tot één jaar na je laatste menstruatie. Je eierstokken werken onregelmatiger: er zijn vaker cycli zonder eisprong, het progesteron daalt en het oestrogeen schommelt sterk – soms laag, soms zelfs hoger dan vroeger. Die schommelingen verklaren veel van de klachten.

De perimenopauze eindigt een jaar na de laatste menstruatie, de menopauze. Daarna begint de postmenopauze. Een overzicht van alle fases staat in De overgang: fases, leeftijd en wat er in je lichaam gebeurt.

Wat is het verschil tussen premenopauze en perimenopauze?

De woorden worden niet overal hetzelfde gebruikt. Met premenopauze bedoelen de meeste mensen de vroege fase waarin je hormonen al veranderen, maar je cyclus nog vrij regelmatig is – vaak vanaf je 40e. De perimenopauze gaat over de jaren waarin je cyclus onregelmatig wordt en de klachten toenemen, tot een jaar na de laatste menstruatie. In de praktijk worden beide woorden vaak door elkaar gebruikt.

Op welke leeftijd begint de perimenopauze?

Meestal in de tweede helft van je veertigste. De laatste menstruatie valt in Nederland gemiddeld rond je 51e, en je cyclus begint gemiddeld zo’n vier jaar daarvoor te veranderen. Bij sommige vrouwen begint het al rond hun 40e, bij anderen pas na hun 50e. Roken haalt de overgang gemiddeld zo’n twee jaar naar voren.

Heb je overgangsklachten of blijft je menstruatie weg terwijl je jonger dan 40 bent, ga dan naar de huisarts. Dan wordt gekeken of het om een te vroege overgang gaat of om iets anders, zoals een schildklierprobleem of een zwangerschap.

Hoe lang duurt de perimenopauze?

Een aantal jaren. Je cyclus verandert gemiddeld zo’n vier jaar voor je laatste menstruatie, en de perimenopauze loopt door tot een jaar daarna. Bij sommige vrouwen duurt het duidelijk korter, bij anderen langer. Je weet pas achteraf dat de perimenopauze voorbij is: als je twaalf maanden niet meer ongesteld bent geweest.

Wat zijn de eerste symptomen van de perimenopauze?

• Een veranderende cyclus: korter of langer, een menstruatie overslaan, heviger of juist minder bloedverlies.
• Sterkere klachten voor je menstruatie: gespannen borsten, een opgeblazen gevoel, prikkelbaarheid. Bestaande PMS kan verergeren; zie PMS: wat is het en wat helpt?
• Slechter slapen, vaker wakker worden, soms door nachtzweten.
• Stemmingswisselingen, somberheid of angst, en moeite met concentreren.
• De eerste opvliegers, vaak eerst rond je menstruatie of ’s nachts.
• Hoofdpijn of migraine die verandert, vooral rond je menstruatie.

Een volledig overzicht staat in Overgangsklachten: alle symptomen op een rij.

Hoe weet je of je in de perimenopauze zit?

Vooral aan het patroon. Ben je boven de 40, verandert je cyclus en krijg je klachten zoals slechter slapen of opvliegers, dan is de perimenopauze de meest waarschijnlijke verklaring. Houd een paar maanden bij wanneer je ongesteld bent, hoe je slaapt en hoe je je voelt. Dat geeft inzicht en helpt in het gesprek met je huisarts.

Kun je de perimenopauze zien in je bloed?

Nee, niet betrouwbaar. Volgens Thuisarts heeft het geen zin om je bloed te laten testen om te weten of je in de overgang bent: oestrogeen en FSH schommelen in deze jaren van dag tot dag, dus één uitslag zegt weinig. Dat geldt ook voor tests uit de drogist of zelftests via internet. Bij vrouwen onder de 40, of als de klachten niet goed passen, kan de huisarts wel bloedonderzoek doen om andere oorzaken uit te sluiten.

Is de perimenopauze erger dan de menopauze?

Voor veel vrouwen voelen de perimenopauze en het eerste jaar na de menopauze als de zwaarste periode, omdat de hormonen dan het sterkst schommelen. Na de menopauze worden de hormoonspiegels laag en stabiel, en nemen de meeste klachten geleidelijk af. Klachten van de vagina en blaas kunnen wel later toenemen.

Kun je in de perimenopauze nog zwanger worden?

Ja. Zolang je nog af en toe een eisprong hebt, kun je zwanger worden, ook als je maar soms ongesteld bent. Wil je niet zwanger worden, gebruik dan een voorbehoedmiddel tot één jaar na je laatste menstruatie. Volgens Thuisarts kun je vanaf 52 jaar stoppen, omdat een zwangerschap dan bijna nooit meer voorkomt.

Wat helpt in de perimenopauze?

• Bewegen: elke dag een half uur, aangevuld met krachttraining voor spieren en botten.
• Slaapritme: vaste tijden en een koele, donkere slaapkamer.
• Weinig alcohol: minder alcohol kan zorgen voor minder opvliegers, vooral minder nachtzweten. Cafeïne laat in de middag kan je slaap verstoren.
• Regelmatig eten, met volkoren, groente, peulvruchten en genoeg eiwit.
• Een dagboek: cyclus, slaap en stemming noteren laat patronen zien.

Bij veel last zijn er behandelingen via de huisarts of gynaecoloog, zoals hormoontherapie, een hormoonspiraal of de pil om de cyclus rustiger te maken, of medicijnen zonder hormonen. Wat bij je past, beslis je samen met je arts. Middelen voor de overgang met kruiden, vitamines, zilverkaars of fyto-oestrogenen helpen volgens Thuisarts niet tegen opvliegers, en artsen raden ze af.

Welke voedingsstoffen spelen een rol bij je hormonen?

Geen enkele voedingsstof voorkomt de perimenopauze of neemt de klachten weg. Een aantal vitamines en mineralen heeft wel een erkende functie: vitamine B6 draagt bij aan de regulering van de hormonale activiteit. Vitamine B6, vitamine B12, niacine en ijzer dragen elk bij aan vermindering van vermoeidheid en moeheid.

Gevarieerd eten met volkoren, peulvruchten, noten, vis, vlees, eieren en zuivel levert deze voedingsstoffen. Volgens het Voedingscentrum heeft een vrouw 1,5 milligram vitamine B6 per dag nodig, en krijg je dat met gewone voeding meestal binnen. Neem je een supplement met B6, houd dan maximaal 100 procent van die aanbevolen hoeveelheid aan. De veilige bovengrens voor volwassenen is sinds 2023 12 milligram per dag, daarvoor was dat 25 milligram.

4 HER Hormonal Balance is een dagelijkse multivitamine voor vrouwen, met 15 vitaminen en mineralen en een traditionele botanische mix van witte ginseng, damiana en saffraan. Twee tabletten leveren 0,9 mg vitamine B6 (64 procent van de referentie-inname), 4 µg vitamine B12, 16 mg niacine en 5 mg ijzer. Voor de plantenextracten zijn geen gezondheidsclaims goedgekeurd. Ben je zwanger, geef je borstvoeding of gebruik je medicijnen, overleg dan eerst met je arts. Bevat ijzer: buiten bereik van kinderen bewaren.

4 HERHormonal BalanceMultivitamine met ginseng, damiana & saffraanProduct bekijken →