PMS: wat is het en wat helpt?

Wat betekent PMS?

PMS is de afkorting van premenstrueel syndroom. Je krijgt dan elke cyclus lichamelijke en psychische klachten in de periode voor je menstruatie. Zodra je ongesteld wordt, nemen ze af, en daarna heb je minstens een paar dagen tot een week helemaal geen klachten. Dat terugkerende patroon is het kenmerk van PMS.

Veel vrouwen merken iets in de dagen voor hun menstruatie. Van PMS spreken artsen als de klachten zo heftig zijn dat ze je dagelijks leven, werk of relaties verstoren. Volgens De Gynaecoloog geldt dat voor ongeveer 5 op de 100 vrouwen tussen 15 en 45 jaar. Volgens Thuisarts komt het het vaakst voor tussen je 35e en 45e.

Wanneer in je cyclus heb je PMS?

In de tweede helft van je cyclus, na de eisprong. Bij een cyclus van 28 dagen is dat ongeveer van dag 14 tot de eerste dag van je menstruatie. Bij de ene vrouw duren de klachten een paar dagen, bij de andere bijna twee weken. Vaak zijn ze het sterkst in de laatste dagen voor je menstruatie. Heb je de hele maand door klachten, dan is het geen PMS en kan er iets anders spelen.

Wat zijn de symptomen van PMS?

De klachten verschillen per vrouw. De bekendste zijn:

Waardoor krijg je PMS?

Dat is niet precies bekend. Vrouwen met PMS hebben geen andere hoeveelheid hormonen in hun bloed dan vrouwen zonder PMS. Wel lijken ze gevoeliger te reageren op de normale schommelingen van oestrogeen en vooral progesteron, dat na de eisprong stijgt. Waarschijnlijk speelt de hersenstof serotonine daarbij een rol. Ook erfelijkheid telt mee: komt PMS in je familie voor, dan heb je er meer kans op.

Daarom heeft een hormoontest bij PMS geen zin. Meer over wat hormonen wel en niet verklaren lees je in Hormonale disbalans: wat is het en wat zit erachter?

Hoe weet je of je PMS hebt?

Met een klachtendagboek. Noteer twee tot drie maanden lang elke dag welke klachten je hebt, hoe erg ze zijn en wanneer je ongesteld bent. Zie je dat de klachten steeds in de dagen voor je menstruatie komen en daarna minstens een week wegblijven, dan past dat bij PMS. Neem het dagboek mee naar de huisarts.

Wat is het verschil tussen PMS en PMDD?

PMDD (premenstrual dysphoric disorder), in het Nederlands ook PMDS of premenstruele stemmingsstoornis, is een ernstige vorm waarbij de psychische klachten op de voorgrond staan: diepe somberheid of wanhoop, heftige prikkelbaarheid of woede, angst en het gevoel de controle te verliezen. Het komt bij een kleinere groep vrouwen voor en kan relaties en werk ernstig ontwrichten.

PMDD is een medische aandoening waarvoor hulp bestaat. Herken je jezelf hierin, ga dan naar de huisarts. Heb je gedachten aan de dood of zelfdoding, praat er dan meteen over: met je huisarts, of anoniem met 113 Zelfmoordpreventie via 113 of 0800-0113.

Kan PMS erger worden in de perimenopauze?

Ja, dat komt vaak voor. In de perimenopauze schommelen oestrogeen en progesteron sterker en onvoorspelbaarder dan vroeger. Vrouwen die gevoelig zijn voor die schommelingen, merken daardoor dat hun klachten voor de menstruatie heftiger worden of langer duren. Omdat je cyclus ook onregelmatiger wordt, is het patroon soms lastiger te herkennen. Een dagboek helpt dan extra.

Na de menopauze, als je niet meer ongesteld wordt, verdwijnt PMS. Lees meer in Perimenopauze: eerste signalen, leeftijd en duur.

Wat kun je zelf doen tegen PMS?

• Beweeg regelmatig, het liefst elke dag een half uur, bijvoorbeeld wandelen, fietsen of zwemmen.
• Slaap genoeg en houd een vast ritme aan, ook in de dagen voor je menstruatie.
• Eet regelmatig en gezond, met minder suiker.
• Laat alcohol en cafeïne staan in de dagen dat je klachten verwacht.
• Plan rustiger in de week voor je menstruatie en vermijd extra stress waar dat kan.
• Ontspan bewust: muziek, een warme douche of bad, een massage of een wandeling.
• Praat erover met je partner, vriendinnen of collega’s, zodat zij weten wat er speelt.

Voor vitamines, homeopathische en andere natuurlijke middelen is volgens De Gynaecoloog niet aangetoond dat ze beter werken dan een placebo.

Welke behandelingen zijn er via de huisarts?

Helpen de eigen maatregelen onvoldoende, dan zijn er verschillende mogelijkheden. Welke past, bespreek je met je huisarts:

• Begeleiding door de praktijkondersteuner (POH-GGZ) of een psycholoog, bijvoorbeeld met cognitieve gedragstherapie. Je leert anders met de klachten omgaan, en vaak worden ze minder.
• De anticonceptiepil of een hormoonspiraal. Die helpen niet bij iedereen; bij sommige vrouwen wordt de stemming met de pil juist slechter. Een pil met drospirenon kan helpen bij vocht vasthouden en een opgeblazen gevoel, maar geeft meer kans op trombose.
• Een antidepressivum (SSRI), soms alleen in de periode van de maand waarin je klachten hebt. Veel vrouwen hebben daar baat bij.

Bij zeer ernstige klachten kan de gynaecoloog andere behandelingen overwegen. Alle medicijnen hebben bijwerkingen; de arts weegt die samen met jou af.