Ashwagandha: wat het is, wat onderzoek zegt en wat de regels zijn

Wat is ashwagandha?

Ashwagandha is de gangbare naam van Withania somnifera, een lage, groenblijvende struik uit de nachtschadefamilie (Solanaceae) – dezelfde familie als aardappel en tomaat. De plant groeit vooral in de drogere delen van India, maar ook in het Midden-Oosten en delen van Afrika. Hij wordt ook wel Indiase ginseng genoemd, al is hij geen familie van ginseng.

De naam komt uit het Sanskriet en betekent ongeveer ‘geur van een paard’, naar de geur van de wortel. In de ayurveda, de traditionele Indiase geneeskunde, wordt de wortel al eeuwen gebruikt, vaak gedroogd, gemalen en in melk gekookt. Tegenwoordig wordt ashwagandha vooral verkocht als extract in capsules, poeder en gummies.

In reclame heet ashwagandha vaak een ‘adaptogeen’. Dat is een term uit de marketing en de alternatieve geneeskunde; hij heeft in de EU geen wetenschappelijke of juridische betekenis en zegt niets over wat de plant in je lichaam doet.

Welke ingrediënten zitten er in ashwagandha?

De wortel bevat onder meer withanoliden: een groep stoffen die kenmerkend is voor de plant en die vaak wordt gebruikt om de samenstelling van een extract te beschrijven. Daarnaast bevat hij alkaloïden en andere plantenstoffen. Ook de bladeren bevatten withanoliden, maar deels andere en in andere hoeveelheden dan de wortel.

Dat verschil is belangrijk. Traditioneel wordt de wortel gebruikt en de meeste studies zijn met wortelextract gedaan. In de plannen van het ministerie van VWS wordt het blad bovendien verboden in kruidenpreparaten, terwijl de wortel onder voorwaarden toegestaan blijft (zie hieronder).

Wat betekenen extract, 12:1 en gestandaardiseerd?

• Wortelpoeder: gedroogde en gemalen wortel, niet geconcentreerd.
• Geconcentreerd extract, bijvoorbeeld 12:1: ongeveer 12 delen gedroogde wortel zijn gebruikt voor 1 deel extract. Dat zegt hoeveel grondstof er nodig was, niet hoeveel van een bepaalde stof erin zit.
• Gestandaardiseerd extract: de fabrikant garandeert een vast gehalte aan withanoliden. KSM-66® is zo’n merkextract: alleen van de wortel en gestandaardiseerd op 5% withanoliden.

Verschillende extracten zijn niet milligram voor milligram te vergelijken. De uitkomst van een studie met een bepaald extract in een bepaalde dosis geldt voor dat extract en is niet zomaar door te trekken naar andere producten.

Wat hebben studies naar ashwagandha onderzocht?

Er is een groeiend aantal studies bij mensen, de meeste klein, kort en uitgevoerd in India. Hieronder staat wat een paar van de meest geciteerde studies hebben onderzocht, met hun beperkingen. Het is een overzicht van het onderzoek, geen beschrijving van wat een supplement doet.

De studies hebben gemeen dat ze klein zijn, zelden langer dan twaalf weken duren, vaak gesponsord worden door extractfabrikanten en verschillende extracten en doseringen gebruiken. Dat maakt de uitkomsten niet fout, maar ze zijn niet genoeg om te zeggen wat ashwagandha bij mensen in het algemeen doet.

Wat zeggen studies over ashwagandha en cortisol?

Een paar kleine studies hebben cortisol gemeten en na ongeveer 8 weken lagere waarden gevonden in de ashwagandhagroep dan in de placebogroep. In de studie bij oudere mannen met overgewicht was er juist geen verschil met placebo. Cortisol is alleen een lastige maat: de waarde schommelt sterk over de dag, en één meting zegt weinig. De studies hebben ook op verschillende manieren en tijdstippen gemeten.

Je kunt dus niet zeggen dat ashwagandha cortisol verlaagt – alleen dat onderzoekers het hebben bekeken, met onzekere uitkomsten. Hoe cortisol werkt en wat er wél invloed op heeft, lees je in Cortisol: wat het stresshormoon doet.

Wat weten we over ashwagandha bij vrouwen en mannen?

In de meeste studies deden zowel vrouwen als mannen mee. Een kleiner aantal studies keek naar hormoonwaarden en zaadkwaliteit bij mannen, en een paar naar seksueel functioneren bij vrouwen. Die studies zijn te klein en te weinig in aantal om er iets zeker over te zeggen, voor vrouwen of voor mannen.

Belangrijker is wie er beter vanaf kan blijven: zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, mensen met een schildklier- of leveraandoening of een auto-immuunziekte, en wie bepaalde medicijnen gebruikt. Dat staat in Ashwagandha: bijwerkingen en risico’s.

Helpt ashwagandha tegen buikvet?

Nee, daar is geen wetenschappelijk bewijs voor. Eén studie met 52 volwassenen met langdurige stress mat lichaamsgewicht als een van meerdere uitkomsten gedurende acht weken, maar dat is niet genoeg voor conclusies. Het idee van een ‘cortisolbuik’ is ook te simpel – meer daarover in het artikel over cortisol.

Waarom wordt ashwagandha afgeraden?

Het RIVM heeft in 2024 een risicobeoordeling gepubliceerd en adviseert sindsdien om geen voedingssupplementen met ashwagandha te gebruiken, ook geen thee. Aanleiding zijn meldingen van vergiftigingen, onder meer met schade aan de lever. Volgens het RIVM zijn de effecten ernstig en kunnen ze optreden bij gebruik zoals op de verpakking staat. Het RIVM wijst er ook op dat ashwagandha in landen als India en China vroeger onder meer werd gebruikt om een abortus op te wekken, en dat er weinig onderzoek is naar schadelijke effecten. Het Voedingscentrum neemt dit advies over.

Bijwerkingencentrum Lareb waarschuwde in september 2023 voor leverschade na ashwagandha en meldde in juli 2025 dat er sindsdien acht nieuwe meldingen waren binnengekomen. Leverschade lijkt zeldzaam, maar kan ernstig zijn.

Is ashwagandha verboden in Nederland?

Nee, op dit moment niet, maar de regels worden aangepast. Het ministerie van VWS stelde in 2025 voor om Withania somnifera helemaal te verbieden in kruidenpreparaten. Na de internetconsultatie (februari–maart 2025) koos het ministerie voor dit plan:

• Blad: wordt verboden in kruidenpreparaten.
• Wortel: komt op de lijst van kruiden die onder voorwaarden zijn toegestaan, met deze verplichte waarschuwing op het etiket: ‘Dit product niet gebruiken bij zwangerschap, borstvoeding en lever- en/of schildklierproblemen. Ashwagandha kan in zeer zeldzame gevallen leverproblemen veroorzaken.’
• Nieuwe beoordeling: het RIVM gaat de wortel opnieuw beoordelen, omdat er na 2024 veel nieuwe gegevens zijn verschenen.
• Europa: Nederland en Duitsland hebben de Europese Commissie gevraagd de veiligheid van ashwagandha in supplementen op EU-niveau te laten beoordelen.

Bij het schrijven van dit artikel waren de aangepaste regels nog niet van kracht en stond de datum waarop ze ingaan nog niet vast. In Denemarken is het verkopen van ashwagandha in voedingsmiddelen, ook in supplementen, wel verboden. Een Deense risicobeoordeling wees daar op mogelijke effecten op onder meer geslachtshormonen en de voortplanting.

Waarom heeft ashwagandha geen goedgekeurde gezondheidsclaims?

In de EU mag een voedingsmiddel alleen gezondheidsclaims dragen die wetenschappelijk zijn beoordeeld en goedgekeurd. Voor vitamines en mineralen bestaat een lange lijst van zulke claims. Voor planten, de zogenoemde botanicals, ligt de beoordeling al jaren stil, en er is geen enkele claim voor ashwagandha goedgekeurd.

Daarom mag niemand in de EU die ashwagandha verkoopt beweren dat het bijvoorbeeld stress vermindert, de slaap verbetert of testosteron verhoogt – wat losse studies ook hebben gevonden.

Waarom zit er vitamine B5 en B6 in onze ashwagandha?

Omdat ashwagandha geen goedgekeurde claims heeft, combineren we de wortel met twee vitamines die die wel hebben. Eén capsule 4 HIM & HER Ashwagandha bevat 250 mg KSM-66®-wortelextract, 6 mg pantotheenzuur (vitamine B5, 100% van de referentie-inname) en 2 mg vitamine B6 (143% van de referentie-inname).

• Pantotheenzuur draagt bij aan een normale mentale prestatie.
• Vitamine B6 draagt bij aan een normale psychologische functie.
• Pantotheenzuur en vitamine B6 dragen bij aan het verminderen van vermoeidheid en moeheid.
• Vitamine B6 draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme.
• Vitamine B6 draagt bij aan een normale werking van het zenuwstelsel.

Die functies komen dus van de vitamines, niet van de ashwagandha. Wil je het gebruiken, lees dan eerst het advies van het RIVM hierboven en de bijwerkingen. Hoe je de capsule inneemt, staat in Wanneer ashwagandha innemen? en meer over B6 in Vitamine B6.

4 HIM & HERAshwagandhaGestandaardiseerd wortelextract (KSM-66®)Product bekijken →