NL
United Kingdom
Germany
France
Spain
Italy
Norway
Sweden
Denmark
Finland
PortugalIJzertabletten: bijwerkingen en de risico’s van te veel ijzer
IJzertabletten kunnen verstopping, maagklachten en zwarte ontlasting geven. Over te veel ijzer, ijzerstapeling en waarom ijzer buiten bereik van kinderen hoort.
De bekendste bijwerkingen van ijzertabletten zijn verstopping, misselijkheid, maagpijn, diarree en zwarte ontlasting. Vooral bij hogere doseringen kun je er last van hebben. Te veel ijzer kan ook schaden: je lichaam kan een teveel niet kwijt, mensen met erfelijke ijzerstapeling stapelen al ijzer uit gewoon eten, en voor jonge kinderen zijn ijzertabletten gevaarlijk. Slik daarom geen ijzer zonder dat je weet dat je het nodig hebt.
Welke bijwerkingen kunnen ijzertabletten geven?
De bijwerkingen zitten vooral in maag en darmen. Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas en Apotheek.nl gaat het om:
- verstopping (obstipatie)
- misselijkheid en maagpijn
- diarree
- minder eetlust
Daarnaast kleurt je ontlasting donker of zwart. Dat is onschuldig en komt door ijzer dat niet is opgenomen. IJzerdrank kan je tanden verkleuren. Heel soms komen huidreacties voor, zoals uitslag of jeuk.
Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas kunnen maag-darmklachten minder worden door met een lage dosering te beginnen en die langzaam op te bouwen. Volgens het Voedingscentrum kunnen bij meer dan 45 mg ijzer per dag acute maag-darmklachten optreden, zoals misselijkheid, overgeven en diarree.
Waarom raak je verstopt van ijzer?
Maar een klein deel van het ijzer uit een tablet wordt opgenomen. De rest gaat door je darmen, waar het de stoelgang en de darmflora kan beïnvloeden. Bij de een wordt de ontlasting harder, bij de ander juist dunner.
Thuisarts.nl adviseert om genoeg water te drinken, vezelrijk te eten en te blijven bewegen. Heb je van je huisarts ijzer gekregen en veel last van bijwerkingen, overleg dan met je huisarts in plaats van zelf te stoppen. Soms kan de arts de tablet minder vaak voorschrijven.
Kun je te veel ijzer binnenkrijgen?
Ja. Je lichaam heeft geen manier om een teveel aan ijzer actief kwijt te raken. Volgens het Voedingscentrum kan te veel ijzer schadelijk zijn voor de lever, en mogelijk neemt de kans op leverkanker, hart- en vaatziekten en diabetes type 2 toe.
De Europese voedselautoriteit EFSA heeft voor ijzer geen officiële bovengrens vastgesteld, maar wel een veilig niveau: 40 mg per dag voor volwassenen, uit voeding en supplementen samen. Voor supplementen adviseert het Voedingscentrum om niet boven 100% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid te gaan. Meer in Hoeveel ijzer per dag?
Wat is ijzerstapeling (hemochromatose)?
Bij erfelijke ijzerstapeling, ook wel hemochromatose, neemt je lichaam te veel ijzer op uit gewoon eten en drinken. Dat ijzer hoopt zich op, vooral in de lever, en kan op den duur lever, alvleesklier, hart en gewrichten beschadigen. Volgens het Voedingscentrum komt het voor bij ongeveer 0,5% van de bevolking.
Vaak geeft het lang geen of weinig klachten. Volgens Thuisarts.nl ontstaan die meestal pas rond 40 tot 50 jaar, bijvoorbeeld moeheid, pijn in de gewrichten van handen en polsen, buikpijn of een grijsbruine huid. Een bloedtest laat zien of je te veel ijzer hebt, en een DNA-test bevestigt de diagnose. Mensen met ijzerstapeling moeten geen ijzertabletten of multivitaminen met ijzer gebruiken.
Met welke medicijnen moet je opletten?
IJzer kan de opname van sommige medicijnen verminderen, en andersom. Volgens Apotheek.nl gaat het onder meer om schildkliermedicijnen (levothyroxine), botversterkers (bisfosfonaten), bepaalde antibiotica en maagzuurbinders of middelen met calcium, magnesium of aluminium. Vaak is een tussenpoos van 2 tot 4 uur nodig; doxycycline mag je helemaal niet met ijzer combineren.
Gebruik je medicijnen, vraag dan bij je apotheek of en hoe je ze met ijzer kunt combineren. Hoe je ijzer het beste inneemt, lees je in IJzer en vitamine C.
Waarom zijn ijzertabletten gevaarlijk voor kinderen?
Jonge kinderen zijn volgens Apotheek.nl erg gevoelig voor ijzervergiftiging. Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas lopen vooral kinderen van 1 tot 2 jaar risico. Een vergiftiging begint met maag-darmklachten, soms met bloed in braaksel of ontlasting. Daarna kan een rustige periode van enkele uren volgen, terwijl de vergiftiging doorgaat en later lever en nieren kan beschadigen.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de nadelen van ijzerpillen?
De belangrijkste zijn maag- en darmklachten zoals verstopping, misselijkheid en maagpijn, en zwarte ontlasting. Daarnaast kan ijzer de opname van sommige medicijnen beïnvloeden, en te veel ijzer kan schadelijk zijn. Gebruik ijzer daarom alleen als je het nodig hebt.
Hoe lang mag je ijzertabletten slikken?
Bij een vastgesteld tekort bepaalt je huisarts hoe lang, met nieuw bloedonderzoek. Volgens Apotheek.nl duurt een ijzerkuur meestal een paar weken tot maanden. Blijf niet langdurig ijzer slikken zonder dat duidelijk is dat je het nodig hebt.
Is zwarte ontlasting van ijzertabletten gevaarlijk?
Nee, zwarte ontlasting door ijzer is onschuldig. Heb je daarnaast buikpijn, voel je je ziek of zie je bloed, neem dan contact op met je huisarts: zwarte ontlasting kan ook een teken zijn van bloedverlies in maag of darmen.
Wat gebeurt er als je te veel ijzertabletten neemt?
Veel ijzer in één keer kan maag-darmklachten geven, zoals misselijkheid, overgeven en diarree. Heb je een grote hoeveelheid ingenomen, of heeft een kind tabletten ingeslikt, neem dan direct contact op met de huisarts of huisartsenpost.
