IJzertabletten: wat ijzer doet, welke vormen er zijn en wie ze nodig heeft

Wat doet ijzer in je lichaam?

IJzer is een mineraal dat je lichaam niet zelf kan maken. Het grootste deel zit in hemoglobine, het eiwit in je rode bloedcellen dat in de longen zuurstof opneemt en dat in de rest van je lichaam weer afgeeft. Daarnaast zit ijzer in spieren en enzymen, en een voorraad wordt opgeslagen in onder meer de lever.

De functies die in de EU zijn vastgesteld:

• IJzer draagt bij tot de normale vorming van rode bloedcellen en hemoglobine.
• IJzer draagt bij tot een normaal zuurstoftransport in het lichaam.
• IJzer draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid.
• IJzer draagt bij tot een normaal energieleverend metabolisme.
• IJzer draagt bij tot een normale cognitieve functie.
• IJzer draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem.
• IJzer speelt een rol in het celdelingsproces.

Je lichaam heeft geen manier om ijzer dat het niet nodig heeft actief uit te scheiden. Het enige wat de hoeveelheid regelt, is hoeveel je darmen opnemen. Bij ijzer geldt dus niet: hoe meer, hoe beter.

Welke vormen van ijzer zitten in ijzertabletten?

IJzer in een tablet is altijd gebonden aan een andere stof. Die verbinding staat in de ingrediëntenlijst, maar de hoeveelheid wordt opgegeven als puur ijzer in milligram. Veelvoorkomende vormen zijn:

• Ferrofumaraat – een ijzerzout van fumaarzuur. Veel gebruikt in ijzermedicijnen die de huisarts voorschrijft bij een tekort.
• Ferrosulfaat – een ijzerzout van zwavelzuur, ook gebruikt in ijzermedicijnen.
• Ferrogluconaat – een ijzerzout van gluconzuur.
• IJzerbisglycinaat – ijzer gebonden aan het aminozuur glycine, veel gebruikt in voedingssupplementen.

Het voorvoegsel ferro betekent dat het om tweewaardig ijzer gaat, ijzer(II). De vormen bevatten per gram een verschillend aandeel ijzer. Kijk daarom op het etiket hoeveel milligram ijzer een dagdosering levert, niet naar het gewicht van de verbinding.

Wat is ijzerbisglycinaat?

IJzerbisglycinaat, ook wel ijzer(II)bisglycinaat of ferrobisglycinaat genoemd, is een zogenoemd chelaat: één ijzeratoom gebonden aan twee moleculen van het aminozuur glycine. Het is een andere verbinding dan ferrofumaraat en ferrosulfaat, die zouten van een zuur zijn.

Voor jou als gebruiker blijven dezelfde vragen het belangrijkst als bij elke andere vorm: hoeveel milligram ijzer krijg je per dag binnen, en heb je dat extra ijzer eigenlijk wel nodig?

Wat is het verschil tussen 14 mg ijzer en ijzer van de huisarts?

14 mg ijzer is de referentie-inname (RI) die in de EU op etiketten wordt gebruikt: 100%. Het ligt tussen de 11 mg en 16 mg die het Voedingscentrum aanbeveelt voor volwassenen, en het is een gangbare hoeveelheid in voedingssupplementen.

IJzer om een tekort te behandelen is iets anders. Een ijzertablet van de huisarts bevat meerdere keren zoveel ijzer, en de arts bepaalt de dosering en hoe lang je die gebruikt, aan de hand van bloedonderzoek. Een supplement met 14 mg is een aanvulling op je voeding, geen behandeling.

Hoeveel ijzer je per dag nodig hebt en waar de grens ligt, lees je in Hoeveel ijzer per dag?

Wie heeft extra ijzer nodig?

De meeste mensen krijgen met gevarieerd eten genoeg ijzer binnen. Het Voedingscentrum adviseert daarom: ‘Het advies is om geen multivitamines of andere supplementen met ijzer te nemen.’ Wie toch een supplement neemt, gaat volgens het Voedingscentrum niet boven 100% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH).

De behoefte is het grootst bij vrouwen die menstrueren, omdat zij elke maand ijzer verliezen. Andere groepen die op hun ijzerinname moeten letten:

• wie vegetarisch of veganistisch eet, omdat plantaardig ijzer minder goed wordt opgenomen
• wie regelmatig bloed geeft
• wie intensief sport

Mannen en vrouwen na de overgang hebben minder ijzer nodig en hebben zelden een supplement nodig. Hoe je meer ijzer uit je eten haalt, lees je in IJzerrijke voeding.

Moet je je eerst laten testen voordat je ijzer slikt?

Ja, als je denkt dat je een tekort hebt. Moeheid en lusteloosheid hebben veel mogelijke oorzaken, en alleen bloedonderzoek via je huisarts laat zien of je te weinig ijzer hebt. Is dat zo, dan moet ook de oorzaak worden uitgezocht – en een supplement is dan niet altijd de juiste oplossing. Het Voedingscentrum zegt ook dat je ijzertabletten alleen na overleg met de arts neemt.

Laat je dus liever testen dan dat je op de gok ijzer slikt. IJzer dat je lichaam niet nodig heeft, wordt opgeslagen, en te veel ijzer kan schade doen. Meer over klachten en bloedonderzoek lees je in IJzertekort, en over de risico’s van te veel ijzer in IJzertabletten: bijwerkingen.

Waarom zitten er vitamine C, folaat, B12 en koper in ijzertabletten?

Veel ijzersupplementen combineren het ijzer met voedingsstoffen die een eigen rol spelen in hetzelfde verhaal:

• Vitamine C – Vitamine C verhoogt de ijzeropname.
• Folaat – Folaat draagt bij tot een normale bloedvorming.
• Vitamine B12 – Vitamine B12 draagt bij tot een normale vorming van rode bloedcellen.
• Koper – Koper draagt bij tot een normaal ijzertransport in het lichaam.

Hoe vitamine C, koffie, thee en melk de opname van ijzer beïnvloeden en wanneer je ijzer het beste inneemt, staat in IJzer en vitamine C.

Wat zit er in ons ijzersupplement?

Ons ijzersupplement levert per tablet 14 mg ijzer als ijzerbisglycinaat, 100% van de referentie-inname. In hetzelfde tablet zitten 60 mg vitamine C, 200 µg folaat als calcium-L-methylfolaat, 3 µg vitamine B12 als methylcobalamine en 1 mg koper. IJzer draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid, en vitamine C verhoogt de ijzeropname.

Je neemt één klein, glad, veganistisch tablet per dag met water, met of zonder eten. 120 tabletten in een hersluitbaar zakje zijn genoeg voor vier maanden. Het supplement is bedoeld voor volwassen vrouwen in de vruchtbare leeftijd: 14 mg blijft onder de 16 mg die het Voedingscentrum voor hen als maximum uit een supplement noemt. Het is niet bedoeld voor personen onder de 18 jaar.

4 HERIJzer BisglycinaatIJzerbisglycinaat met vitamine CProduct bekijken →

Hoe lang mag je ijzertabletten slikken?

Dat hangt af van de reden. Heeft je huisarts een tekort vastgesteld, dan bepaalt die hoe lang je ijzer gebruikt; nieuw bloedonderzoek laat zien wanneer je voorraad weer op peil is. Een supplement is bedoeld als dagelijkse aanvulling op je voeding zolang dat nodig is. Verandert je situatie – bijvoorbeeld na de overgang – kijk dan opnieuw of je nog extra ijzer nodig hebt.