NL
United Kingdom
Germany
France
Spain
Italy
Norway
Sweden
Denmark
Finland
PortugalTe veel vitamine D: wanneer wordt het schadelijk?
Kun je te veel vitamine D binnenkrijgen? Wat de bovengrens is, welke klachten een overdosis geeft, hoe het meestal gebeurt en met welke medicijnen je moet oppassen.
Te veel vitamine D krijg je alleen binnen door langdurig hoge doseringen uit supplementen, niet door de zon of gewone voeding. De aanvaardbare bovengrens voor volwassenen is 100 microgram (4000 IE) per dag, voor kinderen van 1 tot en met 10 jaar 50 microgram. Daarboven kan het calciumgehalte in je bloed te hoog worden, met misselijkheid, dorst, veel plassen en op den duur nierschade.
Kun je te veel vitamine D binnenkrijgen?
Ja, maar alleen bij langdurig gebruik van grote hoeveelheden supplementen. Van de zon krijg je nooit te veel: je huid regelt zelf hoeveel vitamine D ze aanmaakt. Met gewone voeding lukt het ook niet. Volgens het Voedingscentrum komt een overdosis bij gezonde mensen zelden voor, en wie het advies volgt, loopt geen gevaar.
Hoeveel vitamine D is te veel?
| Leeftijd | Bovengrens uit alle bronnen | Maximum per supplement |
|---|---|---|
| Tot 1 jaar | 25 µg (1000 IE) | 15 µg (600 IE) |
| 1 t/m 10 jaar | 50 µg (2000 IE) | 20 µg (800 IE) |
| 11 jaar en ouder | 100 µg (4000 IE) | 75 µg (3000 IE) |
De bovengrens is de hoeveelheid die je dagelijks, ook jarenlang, kunt binnenkrijgen zonder schadelijke effecten. Het is dus geen streefwaarde: het advies voor de meeste volwassenen is 10 of 20 µg. Het wettelijke maximum per supplement ligt lager, omdat je ook via voeding vitamine D binnenkrijgt.
Wat zijn de symptomen van te veel vitamine D?
Langdurig te veel vitamine D kan leiden tot een te hoog calciumgehalte in het bloed (hypercalciëmie). Volgens Apotheek.nl en het Farmacotherapeutisch Kompas kunnen de klachten zijn:
- misselijkheid, braken, weinig eetlust, verstopping of diarree
- veel dorst, een droge mond en vaak plassen
- hoofdpijn, duizeligheid, zwakte en vermoeidheid
- spierzwakte, spier- en botpijn, een onzekere gang
- jeuk en hartkloppingen
- op den duur nierstenen, kalkafzettingen in de nieren en nierschade
De eerste klachten zijn vaag en lijken op die van veel andere aandoeningen. Gebruik je hoge doseringen en herken je deze klachten, stop dan met het supplement en neem contact op met je huisarts. Die kan je calcium en vitamine D in het bloed laten meten.
Hoe krijgt iemand te veel vitamine D binnen?
Meestal gaat het om een vergissing of een optelsom:
- Producten stapelen: een vitamine D-supplement, plus een multivitamine, plus levertraan of een ‘weerstandsproduct’ met vitamine D.
- µg en IE verwarren: 50 µg is 2000 IE. Wie ‘50’ leest en denkt dat het om een kleine hoeveelheid gaat, of druppels verkeerd telt, kan ongemerkt veel te veel nemen.
- Voorgeschreven doses: een arts kan bij een tekort tijdelijk een hoge dosis voorschrijven, soms eens per week of per maand. Neem daar niet ook nog een gewoon supplement bij.
- Producten van internet die meer bevatten dan in Nederland is toegestaan. Het RIVM vond dat zulke hooggedoseerde supplementen vaak online worden gekocht.
Is 5000 IE vitamine D per dag te veel?
5000 IE is 125 µg. Dat ligt boven de aanvaardbare bovengrens van 100 µg voor volwassenen en boven het Nederlandse maximum van 75 µg per supplement. Neem zo’n dosis alleen als een arts die voorschrijft en de bloedwaarden controleert.
50 µg (2000 IE) per dag ligt wel binnen de grenzen: onder het wettelijke maximum en op de helft van de bovengrens. Het is wel vijf keer het advies voor volwassenen; meer dan het advies levert volgens het Voedingscentrum geen extra gezondheidswinst op. Combineer zo’n dosis niet met andere producten met vitamine D zonder het totaal uit te rekenen.
Heeft vitamine D bijwerkingen in een normale dosis?
Volgens Apotheek.nl heeft vitamine D bij normaal gebruik geen bijwerkingen. De klachten hierboven horen bij langdurig te hoge doseringen, niet bij het advies.
Met welke medicijnen moet je oppassen met vitamine D?
Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt onder meer deze wisselwerkingen:
- Thiazide-plaspillen (zoals hydrochloorthiazide en chloortalidon) verhogen de kans op een te hoog calciumgehalte.
- Digoxine: te veel calcium kan in combinatie hartritmestoornissen geven.
- Sommige middelen tegen epilepsie (fenytoïne, fenobarbital, primidon), rifampicine en corticosteroïden (zoals prednison) kunnen de werking van vitamine D verminderen.
- Colestyramine, orlistat en paraffine-olie kunnen ervoor zorgen dat vitamine D minder goed werkt; neem vitamine D minstens 2 uur ervoor of 4 tot 6 uur erna.
Heb je sarcoïdose, nierstenen of een nierziekte, of is je calcium eerder te hoog geweest? Overleg dan met je arts voordat je vitamine D gebruikt. Bij twijfel kun je het ook aan je apotheker vragen.
Veelgestelde vragen
Hoe lang mag je vitamine D slikken?
In de aanbevolen hoeveelheid zo lang als nodig, ook levenslang. Voor 70-plussers en mensen met een getinte of donkere huid geldt het advies juist het hele leven. Het risico zit niet in de duur, maar in langdurig te hoge doseringen.
Kun je te veel vitamine D krijgen van de zon?
Nee. Je huid stopt zelf met aanmaken als er genoeg is. Te veel zon geeft wel kans op verbranding en huidkanker, dus bescherm je huid als de zon sterk is.
Hoe lang duurt het voordat te veel vitamine D uit je lichaam is?
Dat kan lang duren, omdat het lichaam vitamine D opslaat in vetweefsel en in organen zoals de lever. Stop met het supplement en ga naar je huisarts; bij een te hoog calciumgehalte begeleidt de arts het herstel.
Is te veel vitamine D gevaarlijk tijdens de zwangerschap?
Volgens Apotheek.nl is tot 100 microgram per dag tijdens zwangerschap en borstvoeding veilig. Het advies is 10 microgram per dag; neem hogere doseringen alleen op advies van een arts.
