Testosteron bij mannen: wat het doet en wat normaal is

Wat doet testosteron in je lichaam?

Testosteron is een steroïdhormoon. Bij mannen wordt het grootste deel in de zaadballen gemaakt, een klein deel in de bijnieren. Vrouwen maken het ook, maar in veel kleinere hoeveelheden. De hersenen (hypothalamus en hypofyse) sturen de aanmaak: geeft de hypofyse het signaal LH af, dan gaan de zaadballen testosteron produceren.

Testosteron speelt onder meer een rol bij:

• de ontwikkeling in de puberteit: zwaardere stem, baardgroei, groei van penis en zaadballen
• zin in seks (libido) en, samen met andere factoren, de erectie
• de aanmaak van zaadcellen
• het behoud van spiermassa en botsterkte
• de aanmaak van rode bloedcellen
• stemming, concentratie en je algemene gevoel van fitheid

In het bloed is het grootste deel van het testosteron gebonden aan eiwitten, vooral aan SHBG. Slechts enkele procenten circuleren vrij. Daarom kijkt de arts soms niet alleen naar het totale testosteron, maar ook naar SHBG of het vrije testosteron.

Wat is een normale testosteronwaarde bij mannen?

Testosteron wordt gemeten in nanomol per liter (nmol/l). De waarde schommelt over de dag: ’s ochtends is ze het hoogst. Daarom wordt bloed bij voorkeur tussen 8.00 en 10.00 uur afgenomen. Ziekenhuizen als Máxima MC en Slingeland hanteren voor volwassen mannen ongeveer deze grenzen:

Eén lage uitslag zegt nog weinig. De waarde kan dalen na een slechte nacht, bij ziekte of stress. Artsen meten daarom altijd een tweede keer, een paar weken later, voordat ze spreken van een tekort. Meer daarover lees je in Testosterontekort.

Vanaf welke leeftijd daalt testosteron bij mannen?

Na de puberteit en de vroege volwassenheid bereikt testosteron een piek. Vanaf ongeveer je dertigste tot veertigste daalt het langzaam en geleidelijk. Een groot Amerikaans langetermijnonderzoek liet zien dat het vrije testosteron nog wat sneller daalt dan het totale, omdat SHBG met de leeftijd stijgt. Volgens Máxima MC ligt het testosteron op je 75e gemiddeld rond de 65 procent van dat van jongvolwassen mannen.

Veel mannen blijven ondanks die daling binnen het normale gebied en houden er geen klachten aan over. Een kleiner deel zakt zo ver dat er wel klachten ontstaan. Dat wordt soms de mannelijke overgang of andropauze genoemd; artsen spreken liever van een testosterontekort op latere leeftijd.

Wat verlaagt je testosteron?

Leeftijd is maar één factor. Vaak spelen leefstijl en gezondheid een grotere rol:

• Overgewicht, vooral buikvet. Vetweefsel zet testosteron om in oestrogeen, en overgewicht remt de aansturing vanuit de hersenen.
• Te weinig slaap. Al een week met vijf uur slaap per nacht verlaagde het testosteron bij jonge, gezonde mannen meetbaar.
• Veel alcohol, op de lange termijn.
• Chronische ziekten, zoals diabetes type 2, nier- en leverziekten, en ook een acute ziekte of operatie.
• Medicijnen, zoals opioïden en langdurig gebruik van prednison, en het gebruik van anabole steroïden (die de eigen aanmaak stilleggen).
• Langdurige stress en zware lichamelijke uitputting, bijvoorbeeld door extreem diëten of overtraining.

Het goede nieuws: een aantal van die factoren kun je zelf beïnvloeden. Wat werkt en wat niet, staat in Testosteron verhogen.

Wat gebeurt er als je testosteron laag is?

Bij een echt tekort kunnen klachten ontstaan op seksueel, lichamelijk en psychisch vlak: minder zin in seks, minder ochtenderecties, erectieproblemen, moeheid en lusteloosheid, minder spierkracht, meer buikvet, somberheid of prikkelbaarheid en slechter slapen. Op de lange termijn kan de botdichtheid afnemen.

Die klachten zijn niet specifiek: stress, slaaptekort, een depressie of een andere ziekte kunnen precies hetzelfde geven. Daarom stel je een tekort nooit vast op klachten alleen. Uitgebreide informatie staat in Testosterontekort.

Wanneer moet je je testosteron laten meten?

Ga naar je huisarts als je meerdere klachten tegelijk hebt die bij een tekort passen, vooral minder zin in seks en erectieproblemen, en die niet verklaard worden door bijvoorbeeld stress of slecht slapen. De huisarts kan bloed laten prikken en zo nodig verwijzen naar een uroloog of internist.

Je kunt ook zelf een thuistest met een vingerprik bestellen. Let er dan op dat je ’s ochtends prikt en dat één uitslag zonder arts lastig te beoordelen is. Een afwijkende waarde laat je altijd herhalen en bespreken.

Welke rol speelt voeding bij testosteron?

Een gezond gewicht is via voeding de belangrijkste factor. Daarnaast heeft je lichaam voldoende voedingsstoffen nodig om hormonen te kunnen maken. Voor één mineraal is in de EU een gezondheidsclaim over testosteron toegestaan: zink draagt bij aan de instandhouding van normale testosterongehalten in het bloed.

Dat betekent: wie te weinig zink binnenkrijgt, heeft er baat bij om dat aan te vullen. Wie al genoeg zink eet, krijgt door extra zink geen hoger testosteron. Waar zink in zit en hoeveel je nodig hebt, lees je in Zink en testosteron, Zinktekort en Waar zit zink in?

TestoBalance is een 9-voudig complex met zink, selenium, magnesium, vitamine D3, B6 en B5, plus ginseng, fenegriek en L-arginine, in twee tabletten per dag. Zink draagt bij aan de instandhouding van normale testosterongehalten in het bloed en aan normale vruchtbaarheid en voortplanting. Vitamine B6 draagt bij aan de regulering van de hormonale activiteit. TestoBalance is bedoeld voor volwassenen en niet geschikt voor jongeren onder de 18 jaar. Gebruik je medicijnen, overleg dan eerst met je huisarts of apotheker.

4 HIMTestoBalanceZink, magnesium, B6 & kruidencomplexProduct bekijken →