Wat is collageen en waar is het goed voor?

Wat is collageen precies?

Collageen is een eiwit, en wel het eiwit waarvan je lichaam het meest heeft: ongeveer een derde van al het eiwit in je lichaam is collageen. De naam komt van het Griekse woord voor lijm, en dat zegt veel. Collageen is de stof die je weefsels bij elkaar houdt en ze stevig maakt.

Een collageenmolecuul bestaat uit drie lange eiwitketens die als een touw om elkaar heen zijn gedraaid. Veel van die touwtjes samen vormen vezels die flink aan trekkracht kunnen weerstaan. Daardoor houden pezen het uit als je spieren aan je botten trekken, en kan je huid rekken zonder te scheuren.

Collageen is opgebouwd uit aminozuren, vooral glycine, proline en hydroxyproline. Die combinatie is vrij uniek: in andere eiwitten komen deze aminozuren veel minder voor.

Wat doet collageen in je lichaam?

Collageen is in de eerste plaats bouwmateriaal. Je vindt het overal waar je lichaam structuur nodig heeft:

• Huid: in de lederhuid, de laag onder de opperhuid, vormt collageen het grootste deel van het droge gewicht. Het geeft de huid stevigheid.
• Pezen en gewrichtsbanden: dichte bundels collageenvezels verbinden spieren met botten en botten met elkaar.
• Botten: collageen vormt het netwerk waarin kalk en andere mineralen worden afgezet. Daardoor zijn botten niet alleen hard, maar ook een beetje buigzaam.
• Kraakbeen: het kraakbeen in je gewrichten bevat vooral type II-collageen, dat samen met andere stoffen zorgt voor een glad, schokdempend oppervlak.
• Bloedvaten, tanden en ogen: collageen zit ook in de wanden van bloedvaten, in het tandvlees en tandbeen en in het hoornvlies.

Welke soorten collageen zijn er?

Er zijn bijna dertig typen collageen beschreven, maar een paar ervan maken het overgrote deel uit. Wat verschilt, is in welk weefsel ze vooral voorkomen.

Supplementen van rund en varken bevatten vooral type I en III, supplementen van vis vooral type I, en producten van kippenkraakbeen vooral type II. Na vertering bestaat elk type uit dezelfde soort bouwstenen, dus het type op de verpakking zegt vooral iets over de bron.

Neemt collageen af met de leeftijd?

Ja. Je lichaam maakt zijn hele leven collageen aan en breekt het ook weer af. Vanaf de jongvolwassen leeftijd gaat de aanmaak geleidelijk omlaag, en na de overgang gaat dat bij vrouwen sneller. Ook de kwaliteit van de collageenvezels verandert. Dat is een normaal onderdeel van ouder worden en geen ziekte of tekort.

Buiten de leeftijd hebben vooral zonlicht (uv-straling) en roken veel invloed op het collageen in je huid. Er bestaat geen bloedtest of meetwaarde voor een “collageentekort”, en rimpels, stijve gewrichten of broze nagels hebben veel mogelijke oorzaken. Heb je klachten van je gewrichten, botten of huid, ga dan naar je huisarts.

Wat gebeurt er met collageen dat je eet of drinkt?

Collageen wordt verteerd zoals elk ander eiwit. In je maag en darmen wordt het geknipt tot losse aminozuren en korte peptiden (ketentjes van twee of drie aminozuren), die in je bloed worden opgenomen. Collageen komt dus niet in zijn geheel in je huid of gewrichten terecht.

Je lichaam gebruikt die bouwstenen waar het ze nodig heeft, net als de aminozuren uit vlees, zuivel of peulvruchten. Onderzoekers kijken wel of bepaalde kleine collageenpeptiden in het bloed als signaal voor cellen in huid of kraakbeen kunnen werken. Dat idee is nog niet bewezen.

Wat is het verschil tussen gehydrolyseerd, runder- en viscollageen?

• Gehydrolyseerd collageen (ook collageenpeptiden of collageenhydrolysaat genoemd) is collageen dat met enzymen in korte stukjes is geknipt. Het lost op in warme en koude dranken en gaat niet geleren. De meeste supplementen en de meeste studies gebruiken deze vorm.
• Gelatine is collageen dat door verhitting gedeeltelijk is afgebroken. Het lost op in warm water en wordt een gel als het afkoelt.
• Rundercollageen komt uit de huid en botten van runderen en bevat vooral type I en III.
• Vis- of marien collageen komt uit de huid en schubben van vis en bevat vooral type I. Het is geschikt voor wie geen rund of varken eet, maar niet bij een visallergie.

Het verschil tussen deze bronnen zit in de herkomst, niet in een bewezen ander effect. Er is geen goed onderzoek waaruit blijkt dat viscollageen meer doet dan rundercollageen, of omgekeerd. Geen enkel collageen is geschikt voor veganisten, want collageen komt alleen van dieren.

Waar is collageen goed voor?

Voor je lichaam is collageen onmisbaar: zonder collageen geen stevige huid, pezen of botten. Dat staat vast. Of een collageensupplement iets toevoegt, is een andere vraag, en daar is het bewijs veel minder sterk.

Studies hebben vooral gekeken naar huid en gewrichten. Sommige vonden na 8 tot 12 weken een kleine verbetering in vochtgehalte en elasticiteit van de huid, of iets minder klachten bij sporters met gewrichtsklachten tijdens inspanning. Maar veel studies zijn klein en betaald door fabrikanten, en de onafhankelijke en zorgvuldigste studies vinden vaak geen effect. Voor haar en nagels is er nauwelijks bewijs.

Er is geen enkele toegestane gezondheidsclaim voor collageen in de EU. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleerde in 2025 dertig webshops met collageensupplementen en zag bij 25 ervan verboden claims staan. Wat het onderzoek precies laat zien, lees je in Werkt collageen echt?

Telt collageen mee als eiwit?

Ja. Gehydrolyseerd collageen bestaat bijna helemaal uit eiwit, dus het telt mee voor je eiwitinname van de dag. Het is wel een onvolledig eiwit: het mist het essentiële aminozuur tryptofaan en bevat weinig van een paar andere. Collageen kan dus niet in de plaats komen van gevarieerde eiwitbronnen zoals zuivel, vis, vlees, eieren en peulvruchten, maar het kan er wel bij.

Voor eiwit gelden drie toegestane gezondheidsclaims. Ze gaan over het eiwit, niet over collageen als stof, en gelden voor voedingsmiddelen die ten minste een bron van eiwit zijn:

• Eiwitten dragen bij aan de groei van spiermassa.
• Eiwitten dragen bij aan de instandhouding van spiermassa.
• Eiwitten dragen bij aan de instandhouding van normale botten.

Ons collageenpoeder bestaat uit één ingrediënt: gehydrolyseerd rundercollageen, peptiden van type I en III, zonder toegevoegde smaakstoffen. Eén schepje van 15 g levert 14 g eiwit (93 g per 100 g). Je roert het door ongeveer 200 ml koffie, thee, water, een smoothie of yoghurt. Een zak van 500 g is goed voor 33 porties.

4 HERCollageenGehydrolyseerde collageenpeptiden type I & IIIProduct bekijken →

Hoeveel collageen neem je, en waar zit het in?

Er bestaat geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid collageen, omdat je lichaam het zelf maakt. In studies varieert de hoeveelheid van 2,5 tot 15 gram per dag; zie Hoeveel collageen per dag?. Het tijdstip maakt weinig uit, lees je in Wanneer collageen innemen?

In gewone voeding zit collageen vooral in bindweefsel, huid en botten van dieren: denk aan stoofvlees, kip met vel, vis met huid, getrokken bouillon en gelatine. Welke voedingsstoffen je lichaam gebruikt om zelf collageen te maken, staat in Waar zit collageen in? Over bijwerkingen en wie voorzichtig moet zijn, lees je in Collageen bijwerkingen.