Voeding voor de prostaat: lycopeen, pompoenpitten en wat werkt

Bestaat er voeding die de prostaat kleiner maakt?

Nee. Voor geen enkel voedingsmiddel of supplement is aangetoond dat het een vergrote prostaat laat krimpen, plasklachten behandelt of prostaatkanker voorkomt. Ook zaagpalm, een bekend zelfzorgmiddel, werkt volgens Thuisarts en Apotheek.nl waarschijnlijk niet. Wat je eet kan wel invloed hebben op hoeveel last je hebt van plasklachten, en op je gezondheid in het algemeen.

Heb je klachten of gebruik je medicijnen voor je prostaat, bespreek dan met je huisarts of apotheker wat verstandig is voordat je een supplement gaat gebruiken. Meer over de behandeling lees je in Vergrote prostaat.

Wat kun je het beste eten voor je prostaat?

Er bestaat geen apart prostaatdieet. Het advies is hetzelfde als voor je hart en je darmen: eet gevarieerd volgens de Schijf van Vijf. Dat wil zeggen:

• Elke dag veel groente en fruit, en wissel af tussen soorten.
• Volkoren producten, peulvruchten en een handje ongezouten noten per dag.
• Vaker plantaardig, met minder vlees.
• Zachte of vloeibare vetten zoals olijfolie in plaats van boter.
• Weinig zout, suiker en bewerkte producten.

Zo’n eetpatroon lijkt sterk op de mediterrane keuken. Het helpt ook om op een gezond gewicht te blijven. Volgens Thuisarts hebben mannen die veel bewegen minder plasproblemen, en bij fors overgewicht kan afvallen helpen bij een overactieve blaas. Vezels uit groente, volkoren en peulvruchten houden je ontlasting zacht. Dat is fijn, want verstopping kan plasklachten verergeren.

Wat is lycopeen?

Lycopeen is de rode kleurstof in tomaten. Het is een carotenoïde, familie van bètacaroteen, maar je lichaam maakt er geen vitamine A van. Je lichaam maakt lycopeen ook niet zelf aan; je krijgt het alleen uit voeding binnen.

• Tomatenproducten zoals tomatenpuree, passata, tomatensaus en tomatensap zijn de rijkste bronnen.
• Verse tomaten, watermeloen, roze grapefruit en guave bevatten ook lycopeen.

Lycopeen lost op in vet. Uit verwarmde en gepureerde tomaten, met een scheutje olie, neemt je lichaam het beter op dan uit een rauwe tomaat. Een pastasaus van tomaten met olijfolie levert dus meer op dan een paar plakjes tomaat op brood.

Is lycopeen goed voor de prostaat?

Dat is niet aangetoond. Het idee komt uit observationeel onderzoek: in sommige studies hadden mannen die veel tomaten aten iets minder vaak prostaatkanker. Zulk onderzoek laat alleen een verband zien, geen oorzaak – wie veel tomaten eet, leeft vaak ook op andere punten gezonder. Een Cochrane-review vond te weinig goed bewijs om lycopeen aan te raden of af te raden voor het voorkomen van prostaatkanker. Ook volgens de Prostaatkankerstichting laat onderzoek wisselende resultaten zien en is er geen bewijs dat tomaten de groei van prostaatkanker remmen.

Voor lycopeen is in de EU dan ook geen enkele gezondheidsclaim toegestaan. Tomaten zijn gezond en passen prima in je eetpatroon, maar je hoeft er geen extra van te eten voor je prostaat.

Zijn pompoenpitten goed voor de prostaat?

Pompoenpitten worden al lang in verband gebracht met de prostaat, maar het onderzoek is beperkt en wisselend. In de grootste studie, de Duitse GRANU-studie met ruim 1400 mannen met plasklachten door een vergrote prostaat, had na een jaar een iets groter deel van de mannen die pompoenpitten aten een verbetering van hun klachtenscore dan in de placebogroep. Een capsule met pompoenpitextract deed het in dezelfde studie niet beter dan placebo. De onderzoekers schrijven zelf dat een nieuw, bevestigend onderzoek nodig is voordat pompoenpitten kunnen worden aangeraden.

Dat is te weinig om pompoenpitten een behandeling te noemen. Wel zijn het voedzame pitten: een handje (25 gram) levert volgens het Nederlands Voedingsstoffenbestand zo’n 2 mg zink, en ze bevatten onverzadigd vet, eiwit en vezels. Andere zaden en noten, zoals lijnzaad, zonnebloempitten en walnoten, passen ook in een gezond eetpatroon. Meer over zink in Waar zit zink in?.

Wat kun je het beste drinken bij prostaatklachten?

Water, thee zonder cafeïne en andere dranken zonder suiker of alcohol. Drink zo’n anderhalve tot twee liter per dag, verspreid over de dag. Minder drinken helpt alleen als je echt veel dronk; te weinig drinken maakt de urine geconcentreerd en kan de blaas juist prikkelen.

• Koffie, zwarte en groene thee, cola en energiedrank bevatten cafeïne, die de blaas prikkelt. Thuisarts adviseert twee weken geen cafeïne te drinken om te zien of je klachten minder worden.
• Alcohol laat je meer plassen en prikkelt de blaas. Het Voedingscentrum adviseert om geen alcohol te drinken.
• ’s Avonds: drink in de twee uur voor het slapengaan niets meer als je ’s nachts vaak uit bed moet. Zie ook Vaak plassen.

Is rood en bewerkt vlees slecht voor de prostaat?

Een direct verband tussen vlees en prostaatklachten is niet aangetoond. Er zijn wel andere goede redenen om te minderen: rood en bewerkt vlees verhogen de kans op hart- en vaatziekten, en waarschijnlijk ook op darmkanker en diabetes type 2. Het Voedingscentrum adviseert volwassenen:

• Niet meer dan 300 gram vlees per week (rauw gewogen).
• Daarvan niet meer dan 100 gram rood vlees (rund, varken, lam, geit).
• Zo min mogelijk bewerkt vlees, zoals worst, vleeswaren en bacon.

Helpen supplementen tegen prostaatkanker?

Nee. Grote studies vonden geen beschermend effect van supplementen. In de Amerikaanse SELECT-studie met ruim 35.000 mannen voorkwamen selenium en vitamine E, apart of samen, geen prostaatkanker. Voor soja is er volgens de Prostaatkankerstichting geen bewijs dat het helpt of kwaad kan bij prostaatkanker.

Supplementen kunnen bovendien invloed hebben op medicijnen of behandelingen. Heb je prostaatkanker of gebruik je medicijnen, overleg dan altijd met je arts voordat je iets gaat slikken. Wat zink en selenium wél doen, lees je in Zink en selenium voor mannen.